Deze zomer bood de IN.TUNE Universities Alliance studenten de mogelijkheid om deel te nemen aan summer schools bij partnerinstellingen. Daar onderzochten zij de verbinding tussen de artistieke praktijk en maatschappelijke betrokkenheid. Dārta Liepiņa, student van de afdeling Zang, was een van de studenten die een IN.TUNE-beurs ontving voor deelname aan de Barcelona Arts Summer School (BASS). Twee weken lang werkte ze samen met ongeveer 150 jonge makers uit verschillende landen en kunstdisciplines. Ze experimenteerden, werkten samen en maakten nieuw werk.
BASS brengt verschillende kunstinstellingen in Barcelona samen, waaronder onze IN.TUNE-partner ESMUC, ESCAC en Institut del Teatre. De deelnemers kwamen uit disciplines als muziek, theater, film en circus en werden verdeeld over kleinere groepen. Iedere groep kreeg twee weken en een budget om een project te ontwikkelen, onder begeleiding van professionele mentoren uit verschillende kunstdisciplines.
Wat heb je tijdens BASS gedaan?
Ik ging erheen als klassieke zangeres, maar in die twee weken heb ik geen noot gezongen. Ik deed bijna alles behalve wat ik normaal doe, en dat was heel verfrissend.
Onze groep maakte uiteindelijk een immersieve installatie in een oude fabriek die was omgebouwd tot residentieruimte. Het was een soort doolhof waar bezoekers doorheen konden lopen en dat ze met verschillende zintuigen konden ervaren. We projecteerden video’s op stoffen wanden, maakten soundscapes en gebruikten veldopnames van mensen uit de buurt.
De organisatoren wierpen bewust obstakels op. Halverwege het proces moest iedere groep bijvoorbeeld plotseling een van de al geplande elementen laten vallen. Het ging eigenlijk niet om het uiteindelijke project of de uitvoering. Het proces zelf was de reden dat we daar waren.
We werkten met vier mentoren. Ze kwamen allemaal uit heel verschillende disciplines, waardoor ieder van hen het project een iets andere richting opstuurde. Onze ideeën bleven zich gedurende de twee weken ontwikkelen.
Hoe was het om samen te werken met kunstenaars uit verschillende disciplines en met verschillende achtergronden?
Het was chaotisch! Dertien kunstenaars bij elkaar zetten kan frustrerend zijn. We zijn vaak gewend om zelf de leiding te nemen en onze eigen ideeën te hebben. Bovendien kende niemand elkaar van tevoren. Een groot deel van de ervaring draaide daarom om leren communiceren. Je leert dingen over jezelf als kunstenaar, als maker en als persoon die met anderen moet samenwerken.
Het was ook interessant om te zien hoe verschillende culturen en manieren van communiceren een groep beïnvloeden. Verschillende culturele ideeën over communicatie kunnen irritatie, wrijving en spanning veroorzaken. Aan het einde van de dag probeerden we altijd te zeggen: wat er vandaag ook is gebeurd, we laten het hier achter. Morgen beginnen we opnieuw. We probeerden echt naar elkaar te luisteren, er voor elkaar te zijn en niet te vergeten plezier te maken.
Waarom wilde je deelnemen aan BASS?
Ik was op zoek naar een bepaalde artistieke vrijheid en naar de ervaring om samen met anderen iets te doen. Vaak zitten we alleen in onze oefenruimte en werken we hard om iets perfect te krijgen. Als zanger neem je dat vervolgens mee naar een zangles, die meestal ook weer een-op-een is.
Dat gevoel van samen iets doen heb ik zeker gevonden. Soms gebeurde dat wel op manieren die ik niet had verwacht en waar ik zelf misschien niet voor zou hebben gekozen. Ik denk dat dat goed voor me was. Het stelde mijn geromantiseerde beeld van samenwerken op de proef. Samenwerken kan namelijk ook heel moeilijk zijn.
Maar dan zijn er van die momenten waarop alles op zijn plek valt. Je ziet ieders ogen oplichten bij een idee en denkt: ja, dit is het! Het was spannend om te zien hoe iets zich voortdurend kon ontwikkelen en veranderen. Iemand met een achtergrond in dans of circus kon ineens met een idee komen waar ik zelf nooit aan had gedacht.
Wat is je het meest bijgebleven als je terugkijkt op deze ervaring?
Een van de dingen die ik me het duidelijkst herinner, gebeurde meteen aan het begin. We deden een associatiespel om vragen en ideeën te vinden die de drijvende kracht achter ons project konden worden.
Daaruit kwamen verschillende vragen naar voren die we met elkaar deelden. Hoe kan ik vanuit mijn eigen individualiteit iets groots benaderen? Hoe voorkom ik dat ik me onbetekenend voel als ik nadenk over hoe ik als kunstenaar de wereld kan veranderen? Hoe kan ik mijn bevoorrechte positie binnen de kunst inzetten? En hoe maken we samen iets voor een gemeenschappelijk doel, terwijl iedereen zijn eigenheid behoudt?
Het was heel fijn om te horen dat anderen met dezelfde vragen bezig waren. Ik herinner me vooral het gevoel van herkenning, dat ik niet alleen was. Veel van ons bleken over deze dingen na te denken.
Voor mij was het project een oefening om deze vragen te onderzoeken door samen dingen te doen. Je probeert de grenzen die je voor jezelf hebt gecreëerd te doorbreken en met echte mensen in gesprek te gaan. Je kunt kunst in een buurt brengen, mensen vanaf de straat binnenlaten en hen ernaar laten kijken en het laten ervaren.
Heeft de ervaring blijvende invloed op je eigen artistieke praktijk?
Wat me raakte aan de presentaties tijdens BASS was dat je een onderliggende laag kon voelen. Ze zetten je aan om dieper na te denken. Het hoeft niet altijd een extreem multidisciplinair performancekunstproject te worden. Het kan heel eenvoudig zijn. Maar als de vraag of drijvende kracht voor jou als kunstenaar helder is, denk ik dat het publiek dat ook voelt. Ik wil meer nadenken over de drijvende kracht achter iets wat ik maak.
Een ander belangrijk aspect was dat ik werd aangemoedigd om los te laten wat ik normaal doe. Ik hoefde niemand te laten zien wat voor zanger ik was. Ik kon drie dagen lang 150 meter stof aan metalen draden nieten en daar plezier in hebben. Ik kon me bezighouden met licht en kleurencombinaties. Opeens maakte ik als klassiek zanger grote installaties van metaaldraad en neonlicht. Dat was geweldig.
Zou je andere studenten aanraden om gebruik te maken van de mogelijkheden van IN.TUNE?
Absoluut. Dit soort ervaringen veranderen de manier waarop je over bepaalde dingen denkt. Je leert het creatieve proces vanuit een ander perspectief bekijken en leert communiceren met andere mensen.
De IN.TUNE-beurs maakte voor mij een groot verschil. Ik was al toegelaten tot BASS toen ik de open call voor de beurs zag, dus ik heb die apart aangevraagd. Barcelona is duur in juli. Dankzij de beurs hoefde ik me daar geen zorgen over te maken. Ik kon me op de ervaring richten en er zoveel mogelijk uithalen.
Ik heb plekken in Barcelona gezien waar ik anders nooit zou zijn gekomen. Ik ben niet naar de toeristische bezienswaardigheden geweest, omdat ik daar simpelweg geen tijd voor had. We gingen wel naar een van de grootste festivals van Barcelona om samen tijd door te brengen, naar muziek te luisteren en de sfeer te ervaren.
Het was intensief, maar absoluut de moeite waard.